Spiers

Wat doet u met een ochtendhumeur?

04 januari 2012

In een stille lijn van uw bed naar de badkamer naar de buitendeur. Een grom als antwoord op een goedemorgen. En zelfs dat kost al moeite... We weten allemaal wat een ochtendhumeur inhoudt. Als we het niet zelf hebben, dan wel omdat we er 's morgens vroeg bij collega's of gezinsleden mee geconfronteerd worden. Maar wat maakt dat sommigen 's morgens zo zelden aanspreekbaar of genietbaar zijn?

Slaapdronken of slechtgezind?

'Er zijn drie factoren die kunnen bijdragen tot een ochtendhumeur', vertelt professor Gerard Kerkhof, slaapdeskundige aan de Universiteit Amsterdam.

• 'De eerste is onze biologische klok. Een paar uur voor die klok zegt dat we moeten opstaan, begint ons lichaam met het aanmaken van cortisol en andere hormonen die een invloed hebben op onze stemming en op hoe wakker we ons voelen. Als u vroeger opstaat dan voor u het biologisch optimale moment is - als er bijvoorbeeld nog niet voldoende cortisol aangemaakt is - dan voelt u dat ook. En we hebben jammer genoeg meestal niet de keuze om pas op te staan als onze biologische klok daar ook klaar voor is.'
• Daaraan gekoppeld hebben we allemaal dagvariaties in onze stemming. We voelen ons niet altijd even vrolijk of verdrietig. Ook niet één dag lang. Samen met een biologische klok die wat 'achter' hinkt, kan dit zorgen voor een slechter humeur 's morgens.
• Ten derde is er wat in het Engels sleep inertia genoemd wordt. Vertaald als slaapdronkenschap. Vooral als u uit een diepe slaap wakker wordt, kan het even duren voor uw brein optimaal functioneert. Dit varieert van een aantal minuten tot een halfuur. Sommige mensen hebben dus letterlijk gewoon meer tijd nodig om wakker te worden. Deze drie factoren kunnen elkaar versterken: een uitgesproken avondmens die echt wel een halfuur nodig heeft om wakker te worden en wiens dagvariatie nogal vaak een dipje met zich meebrengt 's morgens... Zo iemand laat u 's morgens beter zo veel mogelijk met rust.

Ochtendhumeur door kleine kinderen

'Er zijn groepen die een grotere kans hebben op een ochtendhumeur omdat de omstandigheden waarin ze leven dat versterken', weet professor Kerkhof. 'De kwaliteit van uw slaap is erg belangrijk, het is immers niet hoelang u slaapt maar wel hoe goed u slaapt wat bepaalt of u 's morgens ook uitgerust bent. Kleine kinderen zorgen bijvoorbeeld voor een onderbroken nachtrust, dus bent u al minder goed uitgerust 's morgens. Als u er dan ook nog eens vroeger uit moet dan u gewoon was, zal dat de kans op een ochtendhumeur nog versterken. Bovendien hebben jonge ouders ook heel vaak een hectische ochtendroutine. Ze hebben niet de tijd om het rustig aan te doen. Kinderen moeten immers geholpen worden 's morgens en naar opvang en school gebracht worden. U moet met een slaapdronken hoofd meteen van alles gaan regelen en dat komt uw humeur evenmin ten goede.

Ook ritmeverstoring kan een ochtendhumeur in de hand werken. Mensen die in ploegen werken en voortdurend schuiven met hun biologische klok, beïnvloeden de kwaliteit van hun slaap behoorlijk nadelig. En dan loert dat ochtendhumeur opnieuw om de hoek.

Biologische klok

Uw biologische klok is in zekere mate genetisch bepaald. De één is meer een ochtendmens die 's morgens zijn bed bijna uit springt en meteen de hele wereld aankan, de ander meer een avondmens die zijn tijd nodig heeft om in de voormiddag op temperatuur te komen. 'Maar de meeste mensen zijn 'gewoon mensen'', benadrukt professor Kerkhof. 'Ze kunnen in meerdere of mindere mate last hebben van een ochtendhumeur. Want het is niet zo dat iemand altijd last zal hebben van een ochtendhumeur. De ene zal het ook echt hinderlijk vinden terwijl iemand anders, die mogelijk even slechtgehumeurd is 's morgens, dat misschien eerder zal ervaren als iets wat nu eenmaal bij hem hoort 's ochtends.'

Het goede nieuws is dat we met het ouder worden meer kenmerken krijgen van een ochtendmens. Vijfenvijftig jaar blijkt daarbij een keerpunt te zijn. Vooral mannelijke vijfenvijftigplussers worden met een aanzienlijk beter humeur wakker. 'Bij vrouwen merken we dat ze bij het ouder worden soms net gaan klagen dat ze slechter slapen. Die slaapkwaliteit speelt dan weer een rol bij de stemming bij het ontwaken', aldus professor Kerkhof.

Wat doet u eraan?

Al wil het voorgaande niet zeggen dat u een ochtendhumeur dus alleen maar kan 'ondergaan'. Er is een duidelijke genetische factor die mee uw biologische klok bepaalt. Maar gewenning speelt ook een grote rol. U kan uzelf leren om uw biologische klok wat te vervroegen.

• Door langzaamaan telkens wat vroeger op te staan. Daarbij probeert u uw lichaam ook zo veel mogelijk signalen te geven dat het nu tijd is om wakker te worden.
• 'De invloed van licht is heel belangrijk', weet professor Kerkhof. 'De verhoging van de lichtintensiteit heeft een heel positief effect op de stemming dat u al na twee minuten merkt. Probeer dus meteen bij het opstaan zo veel mogelijk daglicht binnen te laten. Laat naar bed gaan kan u dus ook enigszins 'corrigeren' door de gordijnen open te laten en zo gebruik te maken van lichtblootstelling. Het werkt in op uw biologische klok en op uw humeur.' Er zijn tegenwoordig wekkers op de markt die u met licht wakker maken, die kunnen een slimme investering vormen als met de gordijnen open slapen toch een stap te ver is.

Zorg ook dat u snel wakker wordt, zodat uw slaapdronkenheid zo snel mogelijk verdwijnt. Blijf dus geen halfuur in bed liggen om wakker te worden. Doe meteen de gordijnen open, zet de wekker zo dat u uit bed moet komen om hem af te zetten. Het zijn allemaal kleine dingen die samen wel een groot verschil kunnen maken. Net zoals een frisse douche nemen, de radio aanzetten... Veel mensen hebben hun koffie 's morgens nodig omdat de cafeïne hun lichaam duidelijk signaleert dat het wakker moet worden. En daar gaat het om: duidelijke signalen doorgeven aan uw lichaam. Sla ook nooit een ontbijt over. Uw lichaam heeft na de slaap behoefte aan voedingsstoffen, anders pleegt u roofbouw. En dat zal uw humeur uiteindelijk ook niet ten goede komen.

Ochtendhumeur van uw partner

Dat uzelf geen ochtendhumeur hebt, betekent niet dat u er niet onder te lijden kan hebben. Als partner kan u bij mensen die echt last hebben van een ochtendhumeur beter wat uit de buurt blijven 's morgens en zeker niet overdrijven met prikkels in de hoop hen zo sneller 'wakker' te krijgen. Want dat werkt averechts. Zet de radio dus niet te luid, zorg dat de boel 's morgens soepel loopt en er al geen problemen opgelost moeten worden van zodra u een voet uit bed gezet hebt. Professor Kerkhof: 'Slaapdronkenheid is iets waar u rekening mee moet houden. De kans dat u 's morgens fouten maakt is dan simpelweg groter. U moet iemand op zo'n moment dus niet vragen de spreekwoordelijke draad door de naald te steken.

' Al wil dat natuurlijk ook niet zeggen dat de partner met het ochtendhumeur van alles gevrijwaard moet worden. Hij of zij kan 's avonds de ontbijttafel al dekken en de broodlunch voor de volgende dag al smeren. Kleren voor de volgende dag kunnen ook 's avonds al gekozen en klaargelegd worden. En een vast plekje hebben voor dingen als sleutels, zodat niemand daar 's morgens naar moet lopen zoeken, kan wonderen verrichten. Als u van uzelf weet dat u het prettig vindt dat de zaken 's morgens soepel verlopen volgens een vaste routine, en dat het nodig is dat u op tijd de deur uit kan om de dag rustig te overdenken, neem daar dan ook zelf de verantwoordelijkheid voor op. Het maakt bovendien dat u beter zal kunnen slapen. Want u weet dat u niet meer moet piekeren, dat u de volgende morgen met een fris hoofd nog de tijd zal hebben om de dingen te overdenken. En daarmee is die mogelijke dip 's avonds misschien ook meteen voorkomen.

Bron: Goed Gevoel

Dit bericht werd toegevoegd aan Slaaptips